Η Κοίμηση της Θεοτόκου

Θεομητορική γιορτή των Ορθόδοξων Χριστιανών αποτελεί η Κοίμηση της Θεοτόκου, καθώς, επίσης, συγκαταλέγεται ως μία από τις ενδοξότατες και σημαντικότατες εορτές. Σε αυτήν εορτάζεται αφενός ο θάνατος και η ταφή της Παναγίας και αφετέρου η ανάσταση και μετάστασή Της στους ουρανούς. Επιπρόσθετα, χαρακτηρίζεται -η εν λόγω ημέρα- και ως «Πάσχα του Καλοκαιριού», διότι πρόκειται για λαμπρό και σημαίνον γεγονός, και συνεπώς όχι για πένθιμο. Άλλωστε, η Θεοτόκος, Παρθένος Μαρία και Παναγία, «μετέστη προς την ζωήν».

Η θέση Της μέσα εις την ιστορία της σωτηρίας είναι σημαντικότατη, διότι στάθηκε ως το όργανον της σωτηρίας του ανθρώπου. Εν ολίγοις, δια μέσου Αυτής, ως κλίμαξ για την κάθοδο του Θεανθρώπου στη γη, γίνεται συνάμα η κλίμαξ για να ανέλθει ολόκληρη η ανθρωπότητα εις τους ουρανούς. Έτσι, προκύπτει η εξής ακολουθία, ο Θεός δια της Θεοτόκου, γίνεται άνθρωπος και οι άνθρωποι δια της Θεοτόκου γίνονται θεοί.

Η Θεοτόκος, σύμφωνα με την ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση, και μήτηρ του Ιησού Χριστού, τρεις μέρες πριν επέλθει ο επικείμενος θάνατός της, πληροφορήθηκε το συμβάν αυτό από έναν άγγελο. Κατά την προετοιμασία της, προσεύχεται στο όρος των Ελαιών και δίνει τα υπάρχοντά της σε δύο γειτόνισσές της χήρες. Όταν ήλθε η ημέρα της Κοίμησής της δεν παρευρίσκονταν όλοι οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, καθώς κήρυτταν «απανταχού γης», όμως, μία νεφέλη τους άρπαξε και τους μετέφερε εκεί με μοναδικό απών τον Απόστολο Θωμά.

Τρεις μέρες μετά όταν πήγαν να προσκυνήσουν και να ανοίξουν τον τάφο -μεταξύ τους εντοπίζεται και ο Απόστολος Θωμάς- διαπίστωσαν οι παρευρισκόμενοι ότι το σώμα της Παναγίας αναστήθηκε και ανελήφθη εις τους ουρανούς. Ως ένδειξη τιμής του ένδοξου αυτού γεγονότος, πάνω στον τάφο Της χτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός, που αποδίδεται έκτοτε στην Αγία Ελένη. Μετά την καταστροφή του, ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Μαρκιανός με τη δεύτερη σύζυγό του Πουλχερία έχτισαν εκ νέου έναν καινό ναό, που υπάρχει ακόμη και μέχρι σήμερα.

Όλες οι πληροφορίες αυτές απουσιάζουν από την Καινή Διαθήκη. Απεναντίας, το εορτολογικό περιεχόμενό της αντλείται από ποικίλες εξωβιβλικές μαρτυρίες, από τις διηγήσεις εξεχόντων εκκλησιαστικών ανδρών και πατέρων της εκκλησίας και από απόκρυφα έργα που χρονολογούνται ήδη από τα τέλη του 4ου μ.Χ. αιώνα. Με αυτόν τον τρόπο συντάσσεται η «αρχαία και αληθεστάτη» παράδοση της Εκκλησίας ως επί του συγκεκριμένου τάπητος.

Μεταξύ Ορθόδοξης και Καθολικής Εκκλησίας έγκειται δογματική διαφορά σχετικά με την Κοίμηση της Θεοτόκου. Από την μία πλευρά, η Καθολική Εκκλησία υποστηρίζει ακράδαντα το δόγμα της ενσώματης ανάληψης της Θεοτόκου, που οριστικοποιήθηκε με την αποστολική εγκύκλιο του Πάπα Πίου IB’ «Munificentissimus Deus» τη 1η του Νοέμβρη του ’50. Δηλαδή, φρονεί έως και σήμερα ότι η Θεοτόκος-Παρθένος Μαρία μετέστη, δίχως να έχει κοιμηθεί πρωτύτερα. Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία κάνει λόγο πρώτα για την Κοίμησή της, δηλαδή το πραγματικό θάνατο, τον χωρισμό της ψυχής από το σώμα και στη συνέχεια για μετάσταση της Θεοτόκου, δηλαδή την ανάσταση, την ένωση της ψυχής και του σώματος και ανάληψή της κοντά στον Υιόν της.

Σύμφωνα με την απόκρυφη παράδοση στον δρόμο ανάμεσα της Ιερουσαλήμ και της Βηθλεέμ εντοπίζεται μια τοποθεσία που απαντά στην ονομασία «Κάθισμα», όπου η Θεοτόκος λίγο πριν την κύησή της ζήτησε από τον Ιωσήφ να ξεκουραστεί. Στο ακριβές εκείνο σημείο χτίσθηκε ναός στα χρόνια του Ιουβενάλιου Ιεροσολύμων. Ήδη, όμως, από τα μέσα του 5ου αιώνα ο αυτοκράτορας Μαρκιανός κτίζει ναό προς τιμήν της δόξας της Θεοτόκου στη Γεσθημανή και τρία χρόνια μετά τον θάνατό του, το 460 μ.Χ., εμφανίζεται για πρώτη φορά η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, εκτοπίζοντας την παλαιότερη αναφορά περί του Καθίσματος. Ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος στα τέλη του 6ου αιώνα μ.Χ. καθόρισε μέσω διατάγματος την επιτέλεση της επίσημης υιοθεσίας της ιεροσολυμιτικής ημερομηνίας. Υπάρχουν αρκετές αναφορές σχετικά με τον τόπο ταφής της Θεοτόκου με επικρατέστερες να συνδέονται με τα Ιεροσόλυμα, τη Γεσθημανή και την Έφεσο.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι ετήσια εορτή που γιορτάζεται στις 15 Αυγούστου. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Παλαιοημερολογίτες γιορτάζεται την 28η Αυγούστου. Η εορτή αυτή τιμάται με λιγότερο εμφατικό τρόπο στις λοιπές ορθόδοξες και καθολικές χώρες του κόσμου. Οι προτεσταντικές ομολογίες θεωρούν την Κοίμηση της Θεοτόκου δευτερεύουσα εορτή, γιατί δεν βασίζεται σε βιβλικές αναφορές.

Η Συριακή Εκκλησία τοποθέτησε στις 26 Δεκεμβρίου την εορτή της Κοιμήσεως. Από τη Συρία η εορτή περνάει στην Ρώμη. Ο Σύριος πάπας Σέργιος Α’ μετέφερε στη Ρώμη τον εορτασμό της Κοιμήσεως, μετά την αποτυχημένη πρώτη επιχείρηση του πάπα Θεόδωρου Α’. Ο Πάπας Αδριανός εγκαινίασε την εορτή στο ναό της Αγίας Μαρίας της Μείζονος στη Ρώμη.

Στην Αίγυπτο η εορτή εμφανίστηκε τον 5ο αιώνα μ.Χ. εξ επιδράσεως των Ιεροσολύμων. Ως ημερομηνία τέλεσης της εορτής είχε οριστεί η 21η του αιγυπτιακού μηνός Τομπί, η αντίστοιχη 16η Ιανουαρίου του Ιουλιανού ημερολογίου, ενώ τη 15η Αυγούστου εορταζόταν η Μετάσταση αυτής.

Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, είθισται περίοδος νηστείας για τη συγκεκριμένη εορτή, που καθιερώθηκε ήδη από τις απαρχές του 7ου αιώνα μ.Χ.. Αρχικά ήταν χωρισμένη σε δύο περιόδους, εκείνη πριν την γιορτή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, και καταλύονται τα πάντα, εκτός και αν η εορτή πέσει σε Τετάρτη ή Παρασκευή, οπότε τότε καταλύεται μοναχά το ψάρι, και εκείνη πριν της γιορτής της Κοίμησης της Θεοτόκου, και καταλύονται τα πάντα. Βέβαια, νηστεύεται το λάδι εκτός του Σαββάτου και της Κυριακής.

Το 10ο αιώνα μ.Χ., συνενώθηκαν σε μια νηστεία που περιλαμβάνει 2 εβδομάδες και ξεκινά την 1η Αυγούστου. Τις ημέρες της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου ψάλλονται τις απογευματινές ώρες στις εκκλησίες -εκτός της Κυριακής-, εναλλάξ, ο «Μικρός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανών εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον», οι λεγόμενες αλλιώς «Παρακλήσεις».

Οι Πατέρες και οι Υµνωδοί της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχουν συγγράψει τόσο αναρίθμητους ύµνους, όσο και εγκωμιαστικούς λόγους για την Παναγία, την μητέρα του Θεού, το λίκνο της σωτηρίας, την αιτία της των πάντων Θεώσεως. Αδιαμφισβήτητα, πρόκειται για τον τελειότερο -θεολογικός όρος- ανθρώπινο πρότυπο, το οποίο αποδέχτηκε να ακολουθήσει το θείο θέλημα και αφοσιώθηκε στο Θεό συνεργώντας στην υποστατική ένωση Του με τον άνθρωπο. Είναι η δεύτερη Εύα, που με την ταπείνωσή και την καθαρότητά της συνέβαλε τα μέγιστα στο σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Για όλα τα προαναφερθέντα, έχει την πιο περίοπτη θέση από έκαστο, κτιστό δημιούργημα στη ζωή και λατρεία της Εκκλησίας.

Έκτοτε, η μέρα αυτή διαποτίζεται από ιστορικό χαρακτήρα, καθώς, επίσης, δογματική, αλλά και ιστορική διάσταση. Απεικονίζεται, η Υπεραγία Θεοτόκος νεκρή πάνω στο κρεβάτι με ολόγυρά Της να βρίσκονται οι Απόστολοι. Σε μια θεία δόξα κατά έναν τρόπο που να δίδεται η εντύπωση ότι πρόκειται για κάτι το εξωκοσμικό, παρατηρείται ο Ιησούς Χριστός να κρατάει στα χέρια του την ψυχή της μητέρας Του, που οι αγιογράφοι παρουσιάζουν ως ένα νήπιο. Άγγελοι δορυφορούν τον Χριστόν αποτελώντας τον ουρανό.  Κάτω στην γη οι Απόστολοι κλαίνε ασυγκράτητα. Είναι ένα κλάμα τόσο λύπης, γιατί έχασαν την μητέρα του Κυρίου τους, όσο και χαράς, διότι είναι ο πρώτος άνθρωπος, αληθινά άνθρωπος, όχι θεάνθρωπος ο οποίος ανέρχεται δεδοξασμένος στον ουρανό.

Για την Παναγία και για τον κάθε πιστό, ο θάνατος δεν αποτελεί το οριστικό τέλμα της ζωής του, τον ολότελα αφανισμό του. Είναι κοίμηση και είσοδος σε μια καινή ζωή, αληθινή και αιώνια. Για αυτό και η Παναγία, όπως λέγεται και στον κανόνα που ψάλλεται στην εορτή της Κοιμήσεως «θνήσκουσα, σὸν τώ Υἱῷ ἐγείρεται διαιωνίζουσα». Πεθαίνοντας δηλαδή ανασταίνεται και ζει αιώνια με τον Υιό της, όπως προαναφέρθηκε. Ως μητέρα της ζωής, ζει την αιώνια ζωή με τον Αρχηγό αυτής. Τοιουτοτρόπως, και ο πιστός που ζει με πίστη στον Χριστό μέσα στην Εκκλησία εισέρχεται με τον θάνατό του σε μια νέα προοπτική αθανασίας και ουράνιας ζωής.

Like my facebook page

Follow my insta page

Προσωπικός Λογαριασμός (fb) ΚΣ

Προσωπικός Λογαριασμός (insta) ΚΣ


Δημοσιεύτηκε από τον Αικατερίνη Συμφέρη

Γεια σας, καλώς ήρθατε στην ιστοσελίδα μου. Είμαι πτυχιούχος του τμήματος Θεολογίας και νυν προπτυχιακή φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κάτοχος πτυχίων ξένων γλωσσών: Αγγλικών, Ισπανικών και Ιταλικών. Επιπλέον, είμαι πιστοποιημένη με το Vellum σε Τυφλό Σύστημα, ECPR και ERP Soft1 . Διδάσκω ιστορία, έκθεση, θρησκευτικά, αγγλικά και ιταλικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: