Καταγωγή δράματος κατά Αριστοτέλιν

Οι παραστάσεις θεατρικών έργων στην αρχαιότητα συνδέονταν αναπόσπαστα με θρησκευτικές εορτές και τελετές προς τιμήν του θεού Διονύσου. Το αρχαίο ελληνικό θέατρο, συνεπώς, έχει προφανείς δεσμούς με τη θρησκευτική λατρεία, και πολλώ δε μάλλον με τη διονυσιακή λατρεία και τελετουργία.

Πρόκειται, όμως, για δεσμούς καταγωγικούς; Δηλαδή, η καταγωγή, η προέλευση, οι απαρχές του δράματος στη σφαίρα της διονυσιακής λατρείας εντοπίζονται εκεί; Πιθανόν η απάντηση να είναι καταφατική.
Κατά τους μελετητές, το συγκλίνον σημείο είναι το ακόλουθο. Παραδέχονται ότι οι ρίζες του δράματος είναι καλό να αναζητηθούν σε πανάρχαια τελετουργικά δρώμενα με χαρακτήρα γονιμικό και ευετηριακό. Εν ολίγοις, αποσκοπούσαν στην ενεργοποίηση ή και την ενίσχυση των γονιμικών δυνάμεων της φύσης, καθώς και στην εξασφάλιση αφθονίας των φυσικών πόρων.

Ο Αριστοτέλης θεωρείται ως η πρωιμότερη και κατά τεκμήριο η εγκυρότερη πηγή σχετικά με τις υποθέσεις και τις θεωρίες γύρω από το ζήτημα της προέλευσης του δράματος. Στην πραγματεία του «Περί Ποιητικής» γίνεται σαφές ότι, η τραγωδία, γεννήθηκε ἀπὸ τῶν ἐξαρχόντων τὸν διθύραμβον, ένα χορικό τραγούδι, που ψάλλονταν προς τιμήν του θεού Διονύσου από μια ομάδα ανδρών ή αγοριών που τραγουδούσαν και χόρευαν ρυθμικά.

Οι πρωτοτραγουδιστές της -οι κανονάρχες του χορικού άσματος-, οι τραγουδιστές, που ετίθεντο επικεφαλείς του Χορού και έδιναν τον τόνο του τραγουδιού, έφεραν, βέβαια, το κύριο βάρος της εκτέλεσής του, ενώ ο υπόλοιπος Χορός αποκρινόταν με στερεότυπες τελετουργικές ιαχές: ἰώ, Βάκχε, εὐοῖ, εὐᾶν.

Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς στους εξάρχοντες οφείλεται η γέννηση της τραγωδίας με τον διθύραμβο -ως εν γένει αφηγηματικό άσμα σε ευθύ λόγο, και με πρωτοπρόσωπη αφήγηση ή ερμηνεία-. Όπως είναι γνωστό, ο εξάρχων αποσπάστηκε από το χορικό σύνολο και αυτονομήθηκε. Στάθηκε απέναντι από τους συγχορευτές του και άνοιξε ένα είδος θεατρικού διαλόγου μαζί τους, προσδίδοντας τοιουτοτρόπως στον διθύραμβο τη διαλογική μορφή που αποτελεί ουσιώδες και αναπόσπαστο συστατικό του αρχαίου θεάτρου.

Κατά τον Αριστοτέλη, η τραγωδία στις απαρχές της δεν είχε ομοιότητες με το φαιδρό και σκυθρωπό επονομαζόμενο λογοτεχνικό είδος «τραγωδία». Αντίθετα, το ύφος, η μορφή και το ήθος της πρώιμης αυτής τραγωδίας πλησίαζαν έτι περισσότερο προς το σατυρικό. Οι μικρές ιστορίες και το κωμικό ύφος που χρησιμοποιούσε αρχικά, ἀπεσεμνύνθη σταδιακά παρέχοντας τη θέση, σε όψιμο στάδιο, σε πιο σοβαρό και σεμνοπρεπές θεατρικό είδος.

Επιπρόσθετα, και το μέτρο μεταβλήθηκε από τροχαϊκό τετράμετρο -χορευτικό μέτρο εγγενώς ρυθμού- σε ιαμβικό, που είναι και πιο προσιτή στην καθημερινή ομιλία, διότι χρησιμοποιούσαν τετραμέτρους στίχους, εφόσον η ποίηση είχε σατυρικό χαρακτήρα και μεγαλύτερη συνάφεια με την όρχηση. Με την φυσική τροπή και εξέλιξη των πραγμάτων, ενσωματώθηκε στην τραγική παράσταση η ομιλία-«λέξις», δηλαδή τμήματα ρυθμικού λόγου -απαγγελλόμενου, και όχι μελωδούμενου (διάλογος ή μονόλογος).

Πώς επιβεβαιώνεται η εγκυρότητα των πληροφοριών του;
Ο Αριστοτέλης είχε υπόψη του χειροπιαστά δείγματα της πρώιμης τραγωδίας, τα οποία έχουν χαθεί, γιατί σε άλλο σημείο της Ποιητικής, ξεκαθαρίζει πως είχε στη διάθεσή του απτά και αξιόπιστα τεκμήρια για τη μορφή της πρώιμης. Βέβαια, τα εξελικτικά στάδια της τραγωδίας, καθώς και τα πρόσωπα αυτών γίνονται γνωστά, σε αντίθεση με εκείνα της κωμωδίας, όπου επικρατεί παντελής άγνοια. Συνεπώς, επαρκείς, συγκεκριμένες και αξιόπιστες μαρτυρίες του επέτρεπαν να σχηματίσει μια ολοκληρωμένη εικόνα τόσο για τα πρώιμα στάδια της τραγωδίας όσο και για όλα τα μεταγενέστερα στάδια αυτής.

Like my facebook page

Follow my insta page

Προσωπικός Λογαριασμός (fb) ΚΣ

Προσωπικός Λογαριασμός (insta) ΚΣ


Δημοσιεύτηκε από τον Αικατερίνη Συμφέρη

Γεια σας, καλώς ήρθατε στην ιστοσελίδα μου. Είμαι πτυχιούχος του τμήματος Θεολογίας και νυν προπτυχιακή φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κάτοχος πτυχίων ξένων γλωσσών: Αγγλικών, Ισπανικών και Ιταλικών. Επιπλέον, είμαι πιστοποιημένη με το Vellum σε Τυφλό Σύστημα, ECPR και ERP Soft1 . Διδάσκω ιστορία, έκθεση, θρησκευτικά, αγγλικά και ιταλικά.

2 σκέψεις σχετικά με το “Καταγωγή δράματος κατά Αριστοτέλιν

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: