Τελετουργικός θρήνος

Αυτό που διαφοροποιεί τα χορικά άσματα της τραγωδίας από τις υπόλοιπες μορφές χορικής ποίησης έγκειται στο γεγονός ότι οι τραγικοί χοροί δύνανται να προσλάβουν μορφή διαλόγου μεταξύ Χορού και ενός ή δυο υποκριτών. Αυτός ο τύπος χορικολυρικού διαλόγου απαντά μόνο στην τραγωδία, και πιο συγκεκριμένα στους τραγικούς χορούς. Η τεχνική ονομασία, ο όρος, αυτού είναι κομμός, και πρόκειται για μια λέξη, η οποία προέρχεται από το ρήμα «κόπτω»: χτυπώ το στήθος ή το κεφάλι ως ένδειξης πένθους, θρηνώντας και μοιρολογώντας.

Ο ίδιος ο Αριστοτέλης, μάλιστα, στην Ποιητική του επιφυλάσσει ειδική μνεία στον κομμόν θεωρώντας τον ιδιάζουσα περίπτωση χορικού άσματος, ως ένα από τα βασικά συστατικά στοιχεία της τραγωδίας, παρόλο που δεν διέθεταν όλα, και τον διαχωρίζει από το στάσιμον. Ο κομμός είναι θρήνος, που εκτελούν από κοινού ο Χορός και όσοι βρίσκονται στη σκηνή, δηλαδή οι ηθοποιοί.

–ἴδια μέρη τραγῳδίας– είναι τὰ ἀπὸ σκηνῆς

Αριστοτέλης

Αλλά και πριν από τον Αριστοτέλη, ο Πλάτων στην Πολιτεία είχε ξεχωρίσει το κόπτεσθαι -αυτά τα θρηνητικά χτυπήματα του στήθους και του κεφαλιού- ως ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της τραγωδίας, που διεγείρουν το κατεξοχήν τραγικό συναίσθημα του οίκτου.

Πιθανόν, ο κομμός να είναι ο ελλείπων κρίκος, που συνδέει την πρώιμη μορφή τραγωδίας -αυτή που, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ήταν ελαφρόκαρδη, ιλαρή και χορευτική- με τη μεταγενέστερη εξέλιξή της σε είδος σοβαρό και σεμνοπρεπές.

Ίσως, με άλλα λόγια, ο κομμός να ήταν το στοιχείο εκείνο που έκανε την τραγωδία πραγματικά τραγική, και που οδήγησε στη δημιουργία -κατά τον Ηρόδοτο– «τραγικών χορών», καθώς εμπλέκει τον Χορό και τους υποκριτές, και συνέχει το τραγικό οικοδόμημα.

Στην τελευταία ραψωδία της Ιλιάδας, ο Έκτωρ έχει πια πεθάνει και οι συγγενείς του τον κηδεύουν. Τρεις γυναίκες, η Εκάβη, η Ανδρομάχη και η Ελένη -η μητέρα, η γυναίκα του και η γυναίκα εξαιτίας της οποίας έγινε όλο αυτό το κακό- τον θρηνούν. Για να περιγράψει τον θρήνο, ο ομηρικός αφηγητής χρησιμοποιεί το ρήμα ἄρχω ή ἐξάρχω, δηλώνοντας την πράξη του προσώπου που αρχίζει, εκτελεί και ολοκληρώνει τον θρήνο, ενώ οι ανώνυμες γυναίκες, οι οποίες το περιστοιχίζουν και συμμετέχουν στο πένθος αποκρίνονται με στερεότυπους στεναγμούς ή με θρήνους.

Στο σημείο αυτό είναι καλό να επισημανθεί ότι τόσο Όμηρος, για να περιγράψει τον θρήνο της Εκάβης, της Ανδρομάχης και της Ελένης -των πρωτοτραγουδιστριών-, όσο και ο Αριστοτέλης αντίστοιχα για τους εξάρχοντες τον διθυράμβον, χρησιμοποιεί το ρήμα ἄρχω ή ἐξάρχω.

Επομένως, μία πρώιμη μορφή διαλόγου εγκολπώνεται στον θρήνο ανάμεσα στους εξάρχοντες και στις ανώνυμες γυναίκες, που τους περιστοιχίζουν. Αυτοί οι στεναγμοί και οι θρήνοι υπογραμμίζουν, ακριβώς, τον συλλογικό χαρακτήρα του θρήνου, τον οποίο στην τραγωδία ενσαρκώνει, βεβαίως, το χορικό σύνολο, δηλαδή ο Χορός.

Like my facebook page

Follow my insta page

Προσωπικός Λογαριασμός (fb) ΚΣ

Προσωπικός Λογαριασμός (insta) ΚΣ


Δημοσιεύτηκε από τον Αικατερίνη Συμφέρη

Γεια σας, καλώς ήρθατε στην ιστοσελίδα μου. Είμαι πτυχιούχος του τμήματος Θεολογίας και νυν προπτυχιακή φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κάτοχος πτυχίων ξένων γλωσσών: Αγγλικών, Ισπανικών και Ιταλικών. Επιπλέον, είμαι πιστοποιημένη με το Vellum σε Τυφλό Σύστημα, ECPR και ERP Soft1 . Διδάσκω ιστορία, έκθεση, θρησκευτικά, αγγλικά και ιταλικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: