Τέσσερις τύποι πολυπολιτισμικότητας

Στην βιβλιογραφία συνήθως εντοπίζονται τέσσερις τύποι πολυπολιτισμικότητας: ο εθνοτικός ή συντηρητικός, ο φιλελεύθερος, ο αριστερός-φιλελεύθερος και ο κριτικός πολυπολιτισμός.

Ο συντηρητικός πολυπολιτισμός αποτελεί μια προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία ο πολιτισμός γίνεται αντιληπτός ως δεδομένος και προκαθορισμένος. Ουσιαστικά χρησιμοποιεί τον όρο «πλουραλισμός», για να καλύψει μια υποβόσκουσα αφομοιωτική ιδεολογία. Στην βάση των παραδοχών του βρίσκεται μια αξιολογική ιεράρχηση των πολιτισμών, χωρίς να μπορεί να αποφύγει έναν «δυτικοκεντρισμό». Το αποτέλεσμα είναι η διατήρηση των άνισων σχέσεων κυριαρχίας μεταξύ των ομάδων, η διαιώνιση της περιθωριοποίησης των μειονοτικών ομάδων και στο εκπαιδευτικό σύστημα αυτό που επιτυγχάνεται είναι η αναπαραγωγή των κυρίαρχων πολιτισμικών αξιών.

Ο φιλελεύθερος πολυπολιτισμός συνιστά την κλασική φιλελεύθερη προσέγγιση η οποία, αποδεχόμενη μια φυσικοδικαιϊκή θεμελίωση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, υποστηρίζει την φυσική ισότητα μεταξύ των ανθρώπων και δίνει έμφαση στα ατομικά δικαιώματα, γεγονός που οδηγεί στην άρνηση αναγνώρισης των συλλογικοτήτων και των δικαιωμάτων τους. Στις κλασικές φιλελεύθερες προσεγγίσεις η πολυπολιτισμικότητα νοείται κυρίως ως ο σεβασμός του δικαιώματος των ατόμων να διατηρούν τα στοιχεία που συγκροτούν την ιδιαίτερη πολιτισμική τους ταυτότητα, θέτοντας ως προϋπόθεση ότι αυτή η ταυτότητα παραμένει στην ιδιωτική σφαίρα και δεν βρίσκει έκφραση στο δημόσιο χώρο. Οι συλλογικότητες γίνονται αποδεκτές μόνο ως ιδιωτικότητες, περιορίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα τους. Στην πραγματικότητα δεν αποτελεί ένα μοντέλο πολυπολιτισμού, αφού ο στόχος δεν είναι η διατήρηση των διαφορών, αλλά η αφομοίωση.

Ο αριστερός φιλελεύθερος πολυπολιτισμός δίνει έμφαση στις πολιτισμικές διαφορές, στοχεύει στην ενδυνάμωση των δεσμών του υποκειμένου με τον πολιτισμό του και αντλεί τις αναφορές του από τον πολιτισμικό σχετικισμό. Η αδυναμία του κλασικού φιλελεύθερου επιχειρήματος να λάβει υπόψη του το ρόλο της ομάδας ως το βασικό πεδίο συγκρότησης της ταυτότητας των υποκειμένων οδήγησε στην διατύπωση μιας διευρυμένης φιλελεύθερης πρότασης. Σε αυτήν διατυπώνεται το αίτημα της αναγνώρισης νέου τύπου συλλογικών δικαιωμάτων, έτσι ώστε να μπορεί να αναγνωριστεί η σημασία της κοινότητας εντός του φιλελεύθερου σχήματος και, παράλληλα, να διασφαλίζεται η αυτονομία του υποκειμένου.

Η κριτική που ασκείται στο συγκεκριμένο μοντέλο αφορά στο γεγονός ότι οι πολιτισμικές διαφορές προσεγγίζονται αποκομμένες από ιστορικούς ή κοινωνικούς περιορισμούς, γεγονός που σημαίνει ότι δεν γίνονται αντιληπτές ως ιστορικές και κοινωνικές κατασκευές.

Το βασικό χαρακτηριστικό των παραπάνω προσεγγίσεων είναι η έμφαση που δίνεται στις πολιτισμικές διαφορές και ο κυρίαρχος ρόλος που αποδίδεται στην εθνότητα ως παράγοντας κατηγοριοποίησης. Ένα βασικό θέμα δηλαδή αφορά στην διαδικασία κατηγοριοποίησης των ομάδων και των κριτηρίων που χρησιμοποιούνται για αυτήν την κατηγοριοποίηση. Η κατηγοριοποίηση δεν είναι μια διαδικασία, η οποία βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, δεν αποτελεί δηλαδή μια φυσική διαδικασία, η οποία έχει έναν ουσιοκρατικό χαρακτήρα. Ούτε σχετίζεται πάντοτε με εκείνα τα χαρακτηριστικά που πραγματικά διαφοροποιούν τις ομάδες και τις αυτοπροσδιορίζουν.

Συχνά, στο πλαίσιο αυτών των προσεγγίσεων, η πολιτισμική ταυτότητα των αλλοδαπών καθορίζεται με βάση τις αντιλήψεις της κυρίαρχης ομάδας για τον πολιτισμικό «άλλον» και όχι με βάση τις ανάγκες των ίδιων των αλλοδαπών. Αυτό, στο επίπεδο της εκπαιδευτικής πολιτικής και πρακτικής, οδηγεί σε προγράμματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης που δίνουν έμφαση στην διατήρηση πολιτισμικών στοιχείων ή πρακτικών, τα οποία δεν μπορούν να αποτελέσουν για τους αλλοδαπούς μαθητές ένα αξιόπιστο και λειτουργικό πλαίσιο ερμηνείας της πραγματικότητας.

Προκειμένου να καθίσταται ο πολυπολιτισμικός λόγος λειτουργικός, οφείλει να συνοδεύεται από τη διασαφήνιση ζητημάτων όπως το ποια είναι τα στοιχεία που συνιστούν τη «διαφορετικότητα» και ποιος τα ορίζει, τι είδους αναγνώριση επιδιώκεται και, εάν αυτή επεκτείνεται στην δημόσια σφαίρα, ποιο περιεχόμενο αποδίδεται στην έννοια της «διατήρησης» και εάν αυτό παραπέμπει στην άγονη αναπαραγωγή ενός πολιτισμικού κεφαλαίου.

Like my facebook page

Follow my insta page

Προσωπικός Λογαριασμός (fb) ΚΣ

Προσωπικός Λογαριασμός (insta) ΚΣ


Δημοσιεύτηκε από τον Αικατερίνη Συμφέρη

Γεια σας, καλώς ήρθατε στην ιστοσελίδα μου. Είμαι πτυχιούχος του τμήματος Θεολογίας και νυν προπτυχιακή φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κάτοχος πτυχίων ξένων γλωσσών: Αγγλικών, Ισπανικών και Ιταλικών. Επιπλέον, είμαι πιστοποιημένη με το Vellum σε Τυφλό Σύστημα, ECPR και ERP Soft1 . Διδάσκω ιστορία, έκθεση, θρησκευτικά, αγγλικά και ιταλικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: